Çağdaş hayat sürerken insanlar birçok bina, tesis, alan ve mekânı kullanmak mecburiyetinde kalmaktadırlar. Bilgisizce ve sevgisizce inşa edilmiş binalar bütün insanlara zorluk çıkarırlar ama özellikle de özürlü kişiler için esaslı bir hayat engeli olurlar. Çağımızda artık bu olumsuz tablonun ortadan kalkması gerekmektedir.
Halka açık olan lokantalar, oteller, tiyatrolar, doktor muayenehaneleri, eczaneler, perakende satış mağazaları, müzeler, kütüphaneler, parklar, spor salonları, stadyumlar, okullar, kurslar, eğitim ve öğretim kurumları, günlük bakım ve tedavi birimleri gibi yerlerle bütün devlet daireleri özürlü insanların girişlerine uygun olarak düzenlenmelidirler.
Binaların esas girişlerine basamaksız şekilde ulaşılması daha doğrudur. Bina girişinde basamak varsa bunların yanına bir rampa eklenmelidir. Binalara eşiksiz girilebilmelidir. Giriş hollerinde tekerlekli sandalye için yeterli hareket alanı bulunmalıdır. Bu da genel olarak hiçbir çıkıntı ve kapı açılışı tarafından engellenmemiş 150 cm çapında bir dairedir.
Düz kollu ve sahanlıklı merdivenler tercih edilir. Dönel merdivenler geometrik belirsizlikten dolayı görme ve hareket özürlü insanlar için tehlikeler oluşturabilirler. Merdivenin her iki tarafına da küpeşte konulması yerinde olur. 4 santimetre çapında dairesel kesitli bir küpeşte iyi bir çözümdür. Duvar tarafındaki küpeştenin duvardan uzaklığı 4 santimetre olarak alınır. Merdivenlerde basamak genişliği 29-30 cm, basamak yüksekliği 15-16 cm olarak seçilmelidir. Küpeştelerin yüksekliği 90 cm olarak alınabilir.
Tekerlekli sandalyenin de geçebilmesi için bir kapının temiz açıklığının en az 85 cm ( Alman normuna göre 90 cm ) olması gerekir. Mekanlar arasında eşik bulunmaması tercih edilir. Zorunlu durumlarda eşik yüksekliği en fazla 2 cm olabilir. Ama bu eşik her iki taraftan pahlı olarak düzenlenir.
Asansörlerin yerleri ve tasarımları özürlüler ve yaÅŸlılar için büyük önem taşır. Asansörler ara katlara konulmamalıdır. Yani asansörün kapısına kadar basamaksız ve eÅŸiksiz ulaşılabilmelidir. Tekerlekli sandalyenin sığabileceÄŸi en küçük asansör kabini 110 cm (geniÅŸlik) × 140 cm (derinlik) boyutlarındadır. Asansörlerdeki kumanda düğmelerinin tekerlekli sandalyedeki insanın da uzanabileceÄŸi yüksekliÄŸe konulması önemlidir.
Halka açık binalardaki ve tesislerdeki tuvalet gruplarında tekerlekli sandalyedeki insanlar için de kabin ayrılır.
Tekerlekli sandalyedeki insana uygun bir tuvalet kabini genel olarak 200-220 cm × 200-220 cm boyutlarındadır. Tuvaletin yan tarafındaki duvara tutunma kolları konmalıdır. Tuvaletin kapısı dışarı açılmalıdır. Sürme kapı da uygundur. Net 140 cm × 140 cm boyutlarındaki bir alan tekerlekli sandalyedeki bir insan için kabul edilebilir en küçük tuvalet alanıdır. Burada kapı dışarı açılır. Kadın ve erkek özürlüler için ayrı ayrı tuvaletler yapmak imkânı yoksa, tek bir cinssiz (unisex) tuvalet yeterli olabilir.
OTOPARK
Özürlülerin kullandıkları araçlar için özel otopark yerleri ayrılmaktadır. Otopark yerlerinin % 1–3 kadarı özürlü araçlarına ayrılacak ve bu yerlere baÅŸka araçların park etmesine engel olunacaktır. Özürlü insanın tekerlekli sandalyeye geçebilmesi için özürlü aracına ayrılan park yerinin geniÅŸliÄŸi 3.50 metre olmalıdır.
EVLER
Özürlü için evi herkes için olduğundan farklı bir konumdadır. Özürlüler ve yaşlı insanlar evlerinde daha fazla vakit geçirirler. Bu yüzden evlerinde kendilerine yetecek daha zengin bir dünya kurmaları gerekmektedir.
Özürlü bir kişi için evi ; kendisini daha güvende hissettiği, alıştığı hareketleri daha kolayca yapabildiği için daha özgür olabildiği bir yaşama ortamıdır.
Toplum hayatına daha güçlü bir ÅŸekilde katılması da evindeki huzuruna baÄŸlıdır. Ev, eÄŸitim – öğretim kurumlarına devam etmesi zor olan özürlüler için bir okul hâline de gelmelidir. ÇaÄŸdaÅŸ eÄŸitim ve öğretim anlayışları da zaten böyle bireysel çözümlere yönelmektedirler. Öte yandan ev özürlü için bir rehabilitasyon merkezi olarak da anlaşılmalıdır. Hastanede, rehabilitasyon merkezinde kendisine kazandırılan hayat ve hareket ÅŸekillerini evinde tekrar ederek ve geliÅŸtirerek, özürlü insan saÄŸlığını ve bağımsızlığını daha üst düzeyde tutmaya çalışacaktır.
Bir evi, konutu her yaştaki ve her türlü insanlık durumundaki insan için tasarlarsak konut israfını azaltmış oluruz. Böylece insan yeni bir durum doğunca başka bir yere taşınmak zorunda kalmaz. İnsanın alıştığı sosyal çevreden sırf dairesindeki bir yetersizlikten dolayı ayrılmaya mecbur kalması kabul edilemez bir durumdur. Yapılan bazı araştırmalar 3-5 m2'lik bir ilâve alan ve basit birkaç donanım ile birçok dairenin hemen hemen bütün bireysel yeni ihtiyaçlara cevap verebileceğini gösteriyor.
Yaşlıya ve özürlüye bakmanın zor olduğu evler kötü mimarlık örnekleridir. Kazaların en aza indirilmesi için de konutlarımızda gerekli düzenleme ve basit donanımlar sağlanmış olmalıdır. Evin birçok noktasına tutunma kolları konulabilir. Dolaplar makul yüksekliklerde düzenlenebilir. Yapı elemanlarının bazı türlerinden vazgeçilebilir. Meselâ, dik ve dönel merdivenler herkes için ama bilhassa çocuklar ve yaşlılar için kaza geçirme ihtimalini artırmaktadırlar. Evlerdeki kırılıp yaralanmaya yol açacak geniş cam yüzeyler azaltılmalıdır. Keskin köşeler, kaygan zeminler ortadan kaldırılmalıdır. Zeminde düşmeye yol açacak küçük halılar ve kilimler bulunmamalıdır. Tuşlar, düğmeler, mekanizmalar çok kısa boylu insanların da ulaşabileceği yüksekliklerde olmalıdırlar. Bir evdeki hiçbir mahalle ait temiz kapı açıklığı 75 santimetreden daha az olmamalıdır.
Evdeki normal hareketleri ve işleyişi bozup kazalara yol açtıklarından, gösterişli ama işlevsel olmayan ağır eşyalardan kurtulmaya çalışmalıyız.
Sadeliğin basitlik demek olmadığını, tam tersine bazen derinleşmenin itici gücü olduğunu kişiliğimizle birlikte eşya düzenimizin kurulmasında da aklımızda bulundurmalıyız.
YAZAN: YÜK. MİMAR ŞÜKRÜ SÜRMEN
TÜRKİYE OMURİLİK FELÇLİLERİ DERNEĞİ YÖNETİM KURULU ÜYESİ
Halka açık olan lokantalar, oteller, tiyatrolar, doktor muayenehaneleri, eczaneler, perakende satış mağazaları, müzeler, kütüphaneler, parklar, spor salonları, stadyumlar, okullar, kurslar, eğitim ve öğretim kurumları, günlük bakım ve tedavi birimleri gibi yerlerle bütün devlet daireleri özürlü insanların girişlerine uygun olarak düzenlenmelidirler.
Binaların esas girişlerine basamaksız şekilde ulaşılması daha doğrudur. Bina girişinde basamak varsa bunların yanına bir rampa eklenmelidir. Binalara eşiksiz girilebilmelidir. Giriş hollerinde tekerlekli sandalye için yeterli hareket alanı bulunmalıdır. Bu da genel olarak hiçbir çıkıntı ve kapı açılışı tarafından engellenmemiş 150 cm çapında bir dairedir.
Düz kollu ve sahanlıklı merdivenler tercih edilir. Dönel merdivenler geometrik belirsizlikten dolayı görme ve hareket özürlü insanlar için tehlikeler oluşturabilirler. Merdivenin her iki tarafına da küpeşte konulması yerinde olur. 4 santimetre çapında dairesel kesitli bir küpeşte iyi bir çözümdür. Duvar tarafındaki küpeştenin duvardan uzaklığı 4 santimetre olarak alınır. Merdivenlerde basamak genişliği 29-30 cm, basamak yüksekliği 15-16 cm olarak seçilmelidir. Küpeştelerin yüksekliği 90 cm olarak alınabilir.
Tekerlekli sandalyenin de geçebilmesi için bir kapının temiz açıklığının en az 85 cm ( Alman normuna göre 90 cm ) olması gerekir. Mekanlar arasında eşik bulunmaması tercih edilir. Zorunlu durumlarda eşik yüksekliği en fazla 2 cm olabilir. Ama bu eşik her iki taraftan pahlı olarak düzenlenir.
Asansörlerin yerleri ve tasarımları özürlüler ve yaÅŸlılar için büyük önem taşır. Asansörler ara katlara konulmamalıdır. Yani asansörün kapısına kadar basamaksız ve eÅŸiksiz ulaşılabilmelidir. Tekerlekli sandalyenin sığabileceÄŸi en küçük asansör kabini 110 cm (geniÅŸlik) × 140 cm (derinlik) boyutlarındadır. Asansörlerdeki kumanda düğmelerinin tekerlekli sandalyedeki insanın da uzanabileceÄŸi yüksekliÄŸe konulması önemlidir.
Halka açık binalardaki ve tesislerdeki tuvalet gruplarında tekerlekli sandalyedeki insanlar için de kabin ayrılır.
Tekerlekli sandalyedeki insana uygun bir tuvalet kabini genel olarak 200-220 cm × 200-220 cm boyutlarındadır. Tuvaletin yan tarafındaki duvara tutunma kolları konmalıdır. Tuvaletin kapısı dışarı açılmalıdır. Sürme kapı da uygundur. Net 140 cm × 140 cm boyutlarındaki bir alan tekerlekli sandalyedeki bir insan için kabul edilebilir en küçük tuvalet alanıdır. Burada kapı dışarı açılır. Kadın ve erkek özürlüler için ayrı ayrı tuvaletler yapmak imkânı yoksa, tek bir cinssiz (unisex) tuvalet yeterli olabilir.
OTOPARK
Özürlülerin kullandıkları araçlar için özel otopark yerleri ayrılmaktadır. Otopark yerlerinin % 1–3 kadarı özürlü araçlarına ayrılacak ve bu yerlere baÅŸka araçların park etmesine engel olunacaktır. Özürlü insanın tekerlekli sandalyeye geçebilmesi için özürlü aracına ayrılan park yerinin geniÅŸliÄŸi 3.50 metre olmalıdır.
EVLER
Özürlü için evi herkes için olduğundan farklı bir konumdadır. Özürlüler ve yaşlı insanlar evlerinde daha fazla vakit geçirirler. Bu yüzden evlerinde kendilerine yetecek daha zengin bir dünya kurmaları gerekmektedir.
Özürlü bir kişi için evi ; kendisini daha güvende hissettiği, alıştığı hareketleri daha kolayca yapabildiği için daha özgür olabildiği bir yaşama ortamıdır.
Toplum hayatına daha güçlü bir ÅŸekilde katılması da evindeki huzuruna baÄŸlıdır. Ev, eÄŸitim – öğretim kurumlarına devam etmesi zor olan özürlüler için bir okul hâline de gelmelidir. ÇaÄŸdaÅŸ eÄŸitim ve öğretim anlayışları da zaten böyle bireysel çözümlere yönelmektedirler. Öte yandan ev özürlü için bir rehabilitasyon merkezi olarak da anlaşılmalıdır. Hastanede, rehabilitasyon merkezinde kendisine kazandırılan hayat ve hareket ÅŸekillerini evinde tekrar ederek ve geliÅŸtirerek, özürlü insan saÄŸlığını ve bağımsızlığını daha üst düzeyde tutmaya çalışacaktır.
Bir evi, konutu her yaştaki ve her türlü insanlık durumundaki insan için tasarlarsak konut israfını azaltmış oluruz. Böylece insan yeni bir durum doğunca başka bir yere taşınmak zorunda kalmaz. İnsanın alıştığı sosyal çevreden sırf dairesindeki bir yetersizlikten dolayı ayrılmaya mecbur kalması kabul edilemez bir durumdur. Yapılan bazı araştırmalar 3-5 m2'lik bir ilâve alan ve basit birkaç donanım ile birçok dairenin hemen hemen bütün bireysel yeni ihtiyaçlara cevap verebileceğini gösteriyor.
Yaşlıya ve özürlüye bakmanın zor olduğu evler kötü mimarlık örnekleridir. Kazaların en aza indirilmesi için de konutlarımızda gerekli düzenleme ve basit donanımlar sağlanmış olmalıdır. Evin birçok noktasına tutunma kolları konulabilir. Dolaplar makul yüksekliklerde düzenlenebilir. Yapı elemanlarının bazı türlerinden vazgeçilebilir. Meselâ, dik ve dönel merdivenler herkes için ama bilhassa çocuklar ve yaşlılar için kaza geçirme ihtimalini artırmaktadırlar. Evlerdeki kırılıp yaralanmaya yol açacak geniş cam yüzeyler azaltılmalıdır. Keskin köşeler, kaygan zeminler ortadan kaldırılmalıdır. Zeminde düşmeye yol açacak küçük halılar ve kilimler bulunmamalıdır. Tuşlar, düğmeler, mekanizmalar çok kısa boylu insanların da ulaşabileceği yüksekliklerde olmalıdırlar. Bir evdeki hiçbir mahalle ait temiz kapı açıklığı 75 santimetreden daha az olmamalıdır.
Evdeki normal hareketleri ve işleyişi bozup kazalara yol açtıklarından, gösterişli ama işlevsel olmayan ağır eşyalardan kurtulmaya çalışmalıyız.
Sadeliğin basitlik demek olmadığını, tam tersine bazen derinleşmenin itici gücü olduğunu kişiliğimizle birlikte eşya düzenimizin kurulmasında da aklımızda bulundurmalıyız.
YAZAN: YÜK. MİMAR ŞÜKRÜ SÜRMEN
TÜRKİYE OMURİLİK FELÇLİLERİ DERNEĞİ YÖNETİM KURULU ÜYESİ
ÜYE GİRİŞİ
